چنانچه در مقالات گذشته اشاره شد، تصمیم گیری در مورد میزان سرمایه و تامین و اعلام آن یکی از مهمترین موارد ثبت شرکت می باشد .

اما پس از ثبت شرکت و در طول حیات آن به دلایل نوسات اقتصادی ، بحران های مالی و دلایل بیشمار دیگر …. ممکن است تغییراتی در سرمایه شرکت بوجود آید و شرکاء تصمیمی مبنی  بر کاهش یا افزایش سرمایه  بگیرند .

مطلبی که پیش رو دارید به بررسی شرایط اعلام کاهش سرمایه که چهره دیگری از تغییرات در سرمایه شرکت می باشد می پردازد . در تغییر سرما یه (چه کاهش یا افزایش) هیا ت مدیره باید حداقل 45 روز قبل از تشکیل مجمع عمومی فوق العاده پیشنهاد خود را به بازرس یا بازرسان شر کت تسلیم کنند بازرس یا بازرسان شرکت پیشنهاد هیات مدیره را مورد رسیدگی قرا ر می دهند و نظر خود را را طی گزارشی به مجمع فوق العاده تسلیم می نمایند تا تصمیم نهایی اتخاذ گردد .

کاهش سرمایه در شرکتها از دو دیدگاه بررسی می شود  :

1-کاهش سرمایه اجباری
2- کاهش سرمایه اختیاری

 کاهش سرمایه اجباری
در مواردی نیز شرکت در وضعیت کاهش سرمایه اجباری قرار می گیرد که این کاهش سرمایه اجباری در شرایطی انجام میشود که بر اثر زیان های وارده حداقل نصف سرمایه شرکت از میان رفته باشد .بنا بر ماده  141 ل ا1347 هیات مدیره  در این شرایط ملزم به تشکیل جلسه و دعوت مجمع عمومی فوق العاده با موضوعیت کاهش سرمایه یا انحلال شرکت می باشد . که در جلسه تشکیل شده با توجه به اکثریت آرا یا تصمیم به کاهش سرمایه و یا انحلال شرکت گرفته می شود و چنانچه این جلسه بنا بر هر دلیلی اعم از عدم دعوت هیات مدیره ازمجمع مذکور و یا عدم وضع قانون نهایی از سوی مجمع تشکیل نشود بنا بر ماده 141 ل هریک از افراد ذی نفع در شرکت می توانند با ارائه مدارکی مبنی بر از بین رفتن نیمی از سرمایه شرکت  از دادگاه تقاضای انحلال شرکت را نمایند.
کاهش اجباری در سرمایه شرکت به دو روش انجام می گیرد
1-از طریق کاهش مبلغ اسمی سهام به طورمثال اگر ارزش ریالی هر سهم 1.000.000 ریال باشد
می توانیم آن را به ارزش ریالی 100.000 یا کمتر کاهش دهیم
2-از طریق کاهش تعداد سهام به طور مثال شرکتی که 100.000 سهم 1000 ریالی دارد می توانیم
سرمایه شرکت را از طریق کاهش تعداد سهام به 10.000 سهم 1000 ریال یا کمتر کاهش دهیم
کاهش اختیاری سرمایه شرکت
در مو اردی که شرکت به زودی موفق به انجام منظور خود نمی شود و بیش از مبلغ مورد احتیاج سرمایه در اختیا ر دارد ، می تواند قسمتی از سرمایه خود را کاهش داده و به شرکاء مسترد دارد.
طبق ماده 189 اصلاحی مجمع عمومی فوق العاده شرکت می تواند به پیشنهاد هیئت مدیره در مور کاهش سرمایه به طور اختیاری تصمیم اتخاذ نماید، مشروط بر این که در اثر کاهش به تساوی حقوق سهام لطمه ای وارد نشود و سرمایه شرکت از حداقل مبلغ مقرر کمتر نشود. یعنی در شرکت ها سهامی از پنج میلیون ریال و در شرکت های سهامی خاص از یک میلیون ریال کمتر نباشد .